ނެލްސަން މަންޑޭލާ (1918-2013) އަކީ 1994 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 1999 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ދެކުނު އެފްރިކާގެ ޑިމޮކްރެޓިކް އުސޫލުން އިންތިޚާބުކުރި ފުރަތަމަ ރައީސެވެ. އޭނާ ފާހަގަވެގެން ދިޔައީ ދެކުނު އެފްރިކާގައި އޮތް ނަސްލީ ތަފާތުކުރުމާ ދެކޮޅު ހައްދަވައި، ދެކުނު އެފްރިކާއަށް އިންގިލާބީ ބަދަލެއް ގެންނެވި ސިޔާސީ ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
މަންޑޭލާ އުފަންވެވަޑައިގަތީ 1918 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ 18 ވަނަ ދުވަހު ދެކުނު އެފްރިކާގެ ކޭޕް ޕްރޮވިންސްގެ އެމްވީޒޯ އަވަށުގައެވެ. ޒުވާން އުމުރުގައި ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ފޯޓް ހެއާ އާއި ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ވިޓްވޯޓާސްރޭންޑުން ގާނޫނީ ދާއިރާ އިން ތައުލީމު ހާސިލް ކުރެއްވުމުގެ ކުރިން އެފްރިކަން ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް (އޭއެންސީ) ޕާޓީއާ އެކު ސިޔާސީ ހަޔާތް ފެއްޓެވީ ދެކުނު އެފްރިކާގެ ވެރިކަން ކުރާ ހުދުމުހުތާރު މައިނޯރިޓީން ތަންފީޒު ކުރަމުން އަންނަ ނަސްލީ ތަފާތުކުރުމުގެ ނިޒާމުގެ ދަށުން އިންސްޓިޓިއުޝަނަލް ނަސްލީ ތަފާތުކުރުމާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށެވެ.
މަންޑޭލާ އެންމެ ފުރަތަމަ ވަކާލާތު ކުރެއްވީ ނަސްލީ ތަފާތުކުރުމުގެ ސިޔާސަތުތަކާ ދެކޮޅަށް ސުލްހަވެރިކަމާ އެކު ހަރުކަށި ފިކުރު ގެނައުމަށް ކަމަށާއި ނަމަވެސް ފަހުން އޭއެންސީގެ އަސްކަރީ ގޮފި އުފައްދައި ގެރިއްލާ ހަމަލާތަކާއި ހަރުކަށި ކެމްޕޭންތައް ހިންގުމަށް އެހީތެރިވެދެއްވިއެވެ. މަންޑޭލާ އިސްވެ ހުންނަވައި ނަސްލީ ތަފާތުކުރުމުގެ މައްސަލައިގައި ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ހަޅުތާލުތަކާއި މުޒާހަރާތައް ބޭއްވުމުގެ ކުށުގައި 1962 ވަނަ އަހަރު އޭނާ ހައްޔަރުކުރެވުނެވެ.
1964 ވަނަ އަހަރު މަންޑޭލާ އާއި އޭއެންސީ އާއި ކޮމިއުނިސްޓް ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވާ އޭނާގެ ބައިވެރިން އުމުރަށް ޖަލަށް ލުމަށް ހުކުމް ކުރީ މަޝްހޫރު ރިވޯނިއާ ޝަރީއަތުގެ ތެރެއިން ނަސްލީ ތަފާތުކުރުމުގެ ސަރުކާރު ވައްޓާލަން އުޅުމުގެ ކުށުގައެވެ. ދެކުނު އެފްރިކާގެ އަނިޔާވެރި ޖަލުތަކުގައި މަންޑޭލާ 27 އަހަރު ހޭދަކުރެއްވިއެވެ.
ސިޔާސީ ޕްރެޝަރާއި މަދަނީ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ތެރޭގައި 1990 ވަނަ އަހަރު މިނިވަންވެވަޑައިގެންނެވި މަންޑޭލާ ވަނީ ދެކުނު އެފްރިކާގެ ރައީސް ޑި ކްލަކްއާ އެކު ނަސްލީ ތަފާތުކުރުންނައްތާލައި ޑިމޮކްރެޓިކް އިންތިހާބެއް ގާއިމުކުރުމަށް މަޝްވަރާތަކުގައި އިސްކޮށް ވަޑައިގެންފައެވެ.
އިސްތިއުމާރީ ނިޒާމާ ދެކޮޅު، ނަސްލީ ތަފާތުކުރުމާ ދެކޮޅު އެކްޓިވިޒަމް އަދި ލީޑަޝިޕްގެ އެތައް ޒަމާނެއް ވަންދެން މަންޑޭލާ ވަނީ ޑި ކްލަކްއާ އެކު 1993 ވަނަ އަހަރުގެ ނޯބެލް ސުލްހައިގެ އިނާމު ހާސިލްކުރައްވާފައެވެ. އަދި 1994 ވަނަ އަހަރު ނެލްސަން މަންޑޭލާ އެންމެ ފަހުން ޑިމޮކްރެޓިކް އުސޫލުން ދެކުނު އެފްރިކާގެ ފުރަތަމަ ކަޅު ނަސްލުގެ ރައީސަކަށް ހޮވިވަޑައިގެން، ނަސްލީ ތަފާތުކުރުމުގެ ސިޔާސަތުތަކުން އެއްކިބާވެ، އެ ގައުމުގެ ތަފާތު މުޖުތަމައުތަކުގެ މެދުގައި ގައުމީ ސުލްހައަށް ދިއުމަށް 1999 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވިއެވެ.
މިނިވަންކަމާއި ހަމަހަމަކަމުގެ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ބަޠަލެއް ކަމުގައިވާ ނެލްސަން މަންޑޭލާގެ ހަޔާތުގެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ވާހަކައިން ފެނިގެންދިޔައީ ބޮޑެތި އަނިޔާވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް އަޚްލާޤީ ހިތްވަރާއި އުއްމީދުގެ ބާރެވެ.
އުމުރުން 95 އަހަރުގައި 2013 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ 5 ވަނަ ދުވަހު އޭނާ އަވަހާރަވެފައިވާއިރު، ދެކުނު އެފްރިކާގެ ރައްޔިތުންނާއި ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި އެތައް ސަޕޯޓަރުންނެއް ވަނީ އޭނާގެ މަރުގެ ހިތާމައިގައި ބައިވެރިވެ އޭނާ މަރުވެ ދިޔުމަކީ ދެކުނު އެފްރިކާގެ މުޅިހަޔާތުގައިވެސް ފޫނުބެއްދޭނެ ވަރުގެ ބޮޑު ގެއްލުމެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކޮށްފައެވެ.
