އިސްލާމްދީނަކީ ލުއިފަސޭހަ ދީނެކެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސަށް ދަތިނުކުރާށެވެ.

އިސްލާމްދީނަކީ އަމާންކަމާއި، ލޯތްބާއި، އޯގާތެރިކަމުގެ ދީނެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި މުސްލިމުންގެ ދިރިއުޅުން ބައްޓަންކުރަންވީ ސީދާ މަގަކީ މާތްﷲ ބާވައިލެއްވި ކީރިތި ޤުރުއާނެވެ. އެއީ އެކަލާނގެ ރުއްސެވުމާއި ވޮޑިގެންވާ ގޮތުގެ މަތިން، އިންސާނާގެ ދިރިއުޅުން ބިނާކުރުމަށްޓަކައި އޮތް ހަމައެކަނި ތެދުމަގެވެ.

އިސްލާމްދީނުގެ އަމުރުފުޅުތަކަށް ތަބާވުމަކީ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އުނދަގޫވާނޭހެން ނުވަތަ މަޖުބޫރުކަމެއްގެ ގޮތުގައި ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އިސްލާމްދީނަކީ އިންސާނުންނަށް ލުއިފަސޭހަ ދީނެއްކަމުގައި މާތްﷲ ވަނީ ލައްވާފައެވެ. އެކަލާނގެ ވަނީ ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ގެ ސުންނަތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފުރިހަމަ މަގުދައްކަވައިދެއްވާފައެވެ.

ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ:
“ހަމަކަށަވަރުން ދީނަކީ ލުއިފަސޭހަ އެއްޗެކެވެ. ދީނުގެ ކަންކަމުގައި އަމިއްލަ ނަފްސަށް ބުރަބޮޑުކޮށްފި މީހަކަށް، އެކަން ދެމެހެއްޓުމަށް ނުކުޅެދިގެން މެނުވީ ނުދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ހައްދުފަހަނަޅައި ނުދާށެވެ. ނަމަވެސް ފުރިހަމަކަމާ ގާތްކުރަން މަސައްކަތްކުރާށެވެ. އަދި އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރު ލިބިގަންނާށެވެ. ހެނދުނާއި، މެންދުރުފަހާއި އަދި ރޭގަނޑުގެ ފަހުބައިގައި އަޅުކަންކުރުމުން ބާރުވެރިކަން ހޯދާށެވެ.”
(ޞަޙީޙް ބުޚާރީ: 39)

މި ޙަދީޘުން އެނގިގެންދަނީ ދީނުގެ ކަންކަމުގައި އަމިއްލަ ނަފްސަށް ބުރަބޮޑު ނުކުރުމަށެވެ. އަދި ކޮންމެ އަޅުކަމެއްގައިވެސް ނިޔަތް ޚާލިޞްކޮށް، މާތްﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ދަރުމައަށް އުއްމީދުކުރުމަށެވެ. ނިޔަތް ސާފުނަމަ، އަޅުގަނޑުމެން ކުރާ އަމަލުތަކަށް އެކަލާނގެ ބޮޑުވެގެންވާ ދަރުމަ ދެއްވާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ދީނަކީ ލުއި އެއްޗެއް ކަމަށް ބުނުމުގެ މާނައަކީ ނަމާދުކުރުމާއި، ރޯދަހިފުމާއި ޒަކާތްދިނުން ފަދަ ފަރުޟު އަޅުކަންތަކުގައި ފަރުވާކުޑަކުރުމެއް ނޫނެވެ.

އިސްވެދިޔަ ޙަދީޘުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބިގަނެވޭނެ ބައެއް ފިލާވަޅުތަކާއި އަމަލީ ގޮތުން ކުރެވިދާނެ ކަންކަން ތިރީގައި އެވަނީއެވެ:

ހެޔޮ އަމަލުތައް ކުރުމުގައި ދެމިހުރުމާއި ކުޅަދާނަކަން ހުރި މިންވަރަށް ކަންކަން ކުރުން

ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އަށް ސުވާލު ދެންނެވުނެވެ:
“މާތްﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި އެންމެ ލޯބިވެތިވެގެންވާ އަމަލަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟”
ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: “އެއީ އެ އަމަލެއް މަދުވީނަމަވެސް، މެދުކެނޑުމެއްނެތި ދާއިމީކޮށް ކުރެވޭ އަމަލެވެ.” އަދި އިތުރަށް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: “ތިޔަބައިމީހުންނަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާ މިންވަރަށް މެނުވީ އަމަލުތައް ނުކުރާށެވެ.”
(ޞަޙީޙް ބުޚާރީ: 6465)

މި ޙަދީޘުން އެނގެނީ މާތްﷲ އެންމެ ލޯބިވެވޮޑިގަންނަވަނީ، އެ އަމަލަކީ ކިތަންމެ ކުޑަ އަމަލެއް ކަމުގައިވީނަމަވެސް، ދާއިމީކޮށް ކުރެވޭ ކަންކަމަށް ކަމެވެ. އެހެންކަމުން، ކުދިކުދި ހެޔޮ އަމަލުތައްވެސް ދޫކޮށްނުލައި ދާއިމީކޮށް ކުރުމަށް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހެއެވެ.

އަބަދުވެސް މާތްﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ފާފަ ފުއްސެވުމަށް އެދި ދެންނެވުން

ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ:
“އާދަމުގެ ދަރިންނަކީ ކުށްކުރެވޭ ބައެކެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ ހެޔޮ މީހަކީ ގިނަގިނައިން ތައުބާވާ މީހާއެވެ.”
(ތިރުމިޛީ: 2499)

އިންސާނުންނަށް ކުށް ކުރެވުމަކީ ތަބީޢީ ކަމެކެވެ. މާތްﷲ އަޅުގަނޑުމެންގެ ކިބައިން އެދިވޮޑިގަންނަވަނީ ފުރިހަމަވުމަކަށް ނޫނެވެ، ނަމަވެސް އިޞްލާޙުވެ، ކުރެވޭ ކުށްތަކަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ތައުބާވުމަށެވެ.

އަބަދުވެސް މާތްﷲ ގެ ރަޙްމަތަށް އުއްމީދުކުރުން

ކޮންމެފަދަ ދަތި ހާލަތެއްގައިވެސް މާތްﷲ ގެ ރަޙްމަތަށް އުއްމީދު ކަނޑާނުލާށެވެ. ޙަދީޘް ޤުދުސިއްގައިވެއެވެ:
“ތިމަންﷲ ވޮޑިގެންވަނީ ތިމަންﷲ ގެ އަޅާ ތިމަންﷲ އާމެދު ހީކުރާ ގޮތުގެ މަތީގައެވެ. (އެބަހީ: އޭނާ އެދޭ ކަންކަން ކޮށްދިނުމަށް ތިމަންﷲ ކުޅަދުންވަންތައެވެ). އަދި އޭނާ ތިމަންﷲ ހަނދުމަކުރާ ހިނދު، ތިމަންﷲ އޭނާއާއެކު ވޮޑިގެންވަމެވެ.”
(ޞަޙީޙް ބުޚާރީ: 7405)

ނަމާދާއި ކެތްތެރިކަމުން ހިތްވަރު ހޯދުން

ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ގިނަ އާޔަތްތަކެއްގައި ނަމާދާއި ކެތްތެރިކަން އެކުގައި ޛިކުރުކުރައްވާފައިވެއެވެ. މާތްﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ:
“އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ކެތްތެރިކަމާއި، ނަމާދުން ތިޔަބައިމީހުން އެހީތެރިކަން ހޯދާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، މާތްﷲ ވޮޑިގެންވަނީ ކެތްތެރިންނާ އެކުގައެވެ.”
(ސޫރަތުލް ބަޤަރާ: 153)

އިސްލާމްދީނަކީ ލުއިފަސޭހަ ދީނެއް ކަމަށް މާތްﷲ އަންގަވާފައިވާއިރު، އަޅުގަނޑުމެން އަމިއްލައަށް ދީނުގެ ކަންކަން އުނދަގޫ ކުރުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ. މާތްﷲ އިރާދަކުރައްވަނީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދަތިކަމެއް ނޫނެވެ، ނަމަވެސް ކާމިޔާބީއެވެ.

ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، އިސްލާމްދީނަކީ ހިތުގެ އަޑިން އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު އަމަލުކުރުމަށް ގޮވާލާ، މާތްﷲ ގެ ރުއްސެވުން ހޯދައިދޭ ލުއިފަސޭހަ ދީނެކެވެ.

އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް ސީދާ މަގު ދައްކަވައި، ސުވަރުގޭގެ ނިޢުމަތް މިންވަރުކުރައްވާށިއެވެ. އާމީން.