އިންސާނާގެ ބޭރުފުށުން ފެންނަ ރީތިކަމާއި، މުއްސަނދިކަމާއި، ޢިލްމީ ގާބިލުކަމަކީ އޭނާގެ އަގު ކުރެވޭނެ ހަމައެކަނި މިންގަނޑެއް ނޫނެވެ. އިންސާނާގެ ހަޤީޤީ އަގާއި ޤަދަރު ބިނާވެފައިވަނީ އޭނާގެ އަޚްލާޤާއި ސުލޫކުގެ މައްޗަށެވެ. މިއީ މުޖުތަމަޢުއެއްގެ ތަރައްޤީއާއި، އިންސާނީ ގުޅުންތަކުގެ ހިތެވެ. އެހެންކަމުން، ރިވެތި އަޚްލާޤުން އިންސާނާ ޒީނަތްތެރި ވެގެން ނުވާނަމަ، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައިވެސް އޭނާއަށް އެއްވެސް އަގެއް ލިބިގެންނުވާކަމީ ހަމަބުއްދިން ވިސްނާ ކޮންމެ މީހަކުވެސް ޤަބޫލުކުރާނޭ ހަޤީޤަތެކެވެ.
ކޮންމެ މުޖުތަމަޢުއެއްގައި ވެސް އިންސާނާއަށް ލިބޭ ޤަދަރާއި އިޙްތިރާމް ބިނާވެފައި އޮންނަނީ އިތުބާރާއި އަމާނާތްތެރިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. މިއީ ރިވެތި އަޚްލާޤުގެ އެންމެ އަސާސީ އެއް ސިފައެވެ. ދޮގުހެދުމާއި، މަކަރުވެރިވުމާއި، ޣީބަބުނުންފަދަ ނުބައި ސިފަތަކެއް އަށަގެންފައިވާ މީހަކަށް އެހެން މީހުން އިތުބާރެއް ނުކުރާނެއެވެ. އޭނާގެ ސަބަބުން އާއިލީ ގުޅުންތައް ހީނަރުވެ، ރަޙްމަތްތެރިކަމުގެ ގުޅުންތައް ކެނޑިގެންދެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެފަދަ މީހާ މުޖުތަމަޢުން އެކަހެރިވެ، އެންމެންގެ ނަފްރަތު ލިބިފައިވާ މީހަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. ވީމާ، ރިވެތި އަޚްލާޤު ނެތުމަކީ މުޖުތަމަޢުގައި އިންސާނާގެ އަގު ވައްޓާލައި، އޭނާ އެކަނިވެރިކުރުވާ ކަމެކެވެ.
ވަޒީފާގެ މާޙައުލުގައާއި އިޤްތިޞާދީ މުޢާމަލާތްތަކުގައިވެސް އިންސާނާގެ އަޚްލާޤަކީ ނުހަނު މުހިންމު ބައެކެވެ. އަމާނާތްތެރިކަމެއް ނެތް، ކޮރަޕްޝަނަށް އަރައިގަންނަ، ނުވަތަ ދޮގުހަދައިގެން މުދާ ހޯދާ މީހަކަށް ދާއިމީ ކާމިޔާބެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އެފަދަ މީހަކު ވަޒީފާއަށް ގެންގުޅެން އެއްވެސް ފަރާތަކުން ބޭނުމެއް ނުވާނެއެވެ. އަދި ވިޔަފާރީގެ ގޮތުން ގުޅެންވެސް އެހެން މީހުން ފަސްޖެހޭނެއެވެ. ނުބައި ގޮތްތަކުން ވަގުތީ ފައިދާތަކެއް ލިބުނުކަމުގައި ވިޔަސް، ދުރު ރާސްތާގައި އޭނާގެ އަގު ވެއްޓި، ނާކާމިޔާބީއާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން، އަޚްލާޤު ނެތް މީހަކީ، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުންވެސް އަގެއް ނެތް، ބޭކާރު މީހެކެވެ.
ދީނީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ޚާއްޞަކޮށް އިސްލާމްދީނުގައި، ރިވެތި އަޚްލާޤަކީ އީމާންކަމުގެ ފުރިހަމަކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފޮނުއްވުނީވެސް މަކާރިމުލް އަޚްލާޤު ފުރިހަމަކުރެއްވުމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. “ތިޔަބައިމީހުންކުރެ އެންމެ ހެޔޮވެގެންވަނީ، އަޚްލާޤު އެންމެ ރިވެތި މީހާއެވެ.” ޤިޔާމަތް ދުވަހު މީޒާނުގައި އެންމެ ބަރުވާނެ އެއް ޢަމަލަކީވެސް ރިވެތި އަޚްލާޤެވެ. ވީމާ، އަޚްލާޤު ނެތް މީހަކީ ދީނީ ގޮތުން ދަރަޖަ ދަށް، އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަމުން މަޙްރޫމްވެދާނެ މީހެކެވެ.
އަޚްލާޤު ނެތުމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރަނީ ހަމައެކަނި ބޭރުފުށަކަށް އެކަންޏެއްނޫނެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން އިންސާނާގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިޙްތިރާމްވެސް ގެއްލިގެންދެއެވެ. ނުބައި ޢަމަލުތައް ކުރާ މީހާގެ ހިތުގައި އަބަދުވެސް އޮންނާނީ ކުށުގެ އިޙްސާސާއި، އެކަން ފަޅާއަރައިފާނެކަމުގެ ބިރެވެ. އޭނާއަށް ހިތްހަމަޖެހުމާއި ލުޔެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސަށް ޤަދަރު ނުކުރާ މީހަކަށް، އެހެން މީހުން ޤަދަރެއް ނުކުރާނެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އޭނާގެ އެތެރެފުށް ހުސްވެ، އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ކުރިމަތީގައިވެސް އޭނާއަކީ އަގެއް ނެތް މީހަކަށް ވެގެންދެއެވެ.
އިންސާނާގެ ހަޤީޤީ އަގަކީ ފައިސާއިންނާއި، މަޤާމުން، ނުވަތަ ބޭރުފުށުގެ ރީތިކަމުން މިންކުރެވޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އިންސާނާގެ އަގު ބިނާވެފައިވަނީ އޭނާގެ އަޚްލާޤުގެ މައްޗަށެވެ. އެހެނީ، ރިވެތި އަޚްލާޤު ނެތުމުން މުޖުތަމަޢުގައި އޮންނަ އިތުބާރު ގެއްލި، އިޤްތިޞާދީ ކާމިޔާބީއަށް ހުރަސްއެޅި، ދީނީގޮތުން ދަރަޖަ ދަށްވެ، އަދި ނަފްސާނީ ގޮތުން ހިތްހަމަޖެހުން ގެއްލިގެންދެއެވެ. ވީމާ، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންވެސް ރިވެތި އަޚްލާޤުގެ ގަހަނާއިން ޒީނަތްތެރިވެ، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަން ޙާޞިލްކުރާ ބަޔަކު ކަމުގައި ވުމަށް ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކުރަމާތޯއެވެ.
