ރޯދައަށް ހުރެ ދުވާލު ހަތަރުދަމު ނިދުން: ރޯދަ ޞައްޙަވާނެތަ؟

ރަމަޟާން މަހަކީ މާތްﷲ މުސްލިމުންނަށް ދެއްވާފައިވާ ވަރަށް މަތިވެރި ނިޢުމަތެކެވެ. މިއީ އަޅުކަމާއި، ތަޤުވާވެރިކަމާއި، ޤުރުއާން ކިޔެވުމާއި، ހެޔޮ އަމަލުތައް ގިނަކުރުމުގެ މައްސަރެވެ. ނަމަވެސް، ހިތާމައަކީ ބައެއް މީހުންނަށް ރަމަޟާން މަސް ވެފައިވަނީ ރޭގަނޑު ހޭލާ ތިބެފައި، ދުވާލުގެ ވަގުތުތައް އެއްކޮށް ނިދުމުގައި ހޭދަކުރާ މަހަކަށެވެ. ފަޖުރުލީއްސުރެ އިރުއޮއްސެންދެން ނިދާފައި އޮތުމަކީ ބައެއް މީހުން ރޯދައިގެ ވަރުބަލިކަމާއި ބަނޑުހައިހޫނުކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް ކުރާ ކަމެކެވެ.

މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން އުފެދޭ އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ: ރޯދައަށް ހުރެ ދުވާލު ހަތަރުދަމު ނިދާފަ އޮތުމުން ރޯދަ ކަމުދާނެ ހެއްޔެވެ؟

މި ސުވާލުގެ ޖަވާބު ދެ ބަޔަކަށް ބަހާލެވިދާނެއެވެ. އެއީ ފިޤުހީ ގޮތުން ރޯދަ ޞައްޙަވުމާއި، އަދި ރޯދައިގެ ސަވާބާއި ދަރުމައިގެ ގޮތުންނެވެ.

1. ފިޤުހީ ގޮތުން ރޯދަ ޞައްޙަވުން (ރޯދަ ކަމުދިއުން)

އިސްލާމީ ފިޤުހުވެރިން އިއްތިފާޤުވެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، މީހަކު ރޭގަނޑު ރޯދައަށް ނިޔަތްގަނެ، ފަޖުރުލީއްސުރެ އިރުއޮއްސެންދެން ރޯދަ ގެއްލޭފަދަ އެއްވެސް ކަމެއް (ކެއުން، ބުއިން ފަދަ ކަމެއް) ނުކޮށް ނިދާފައި އޮތް ނަމަވެސް، އޭނާގެ ރޯދަ ފިޤުހީ ގޮތުން ޞައްޙަވާނެއެވެ. އެބަހީ އެ ރޯދަ ބާޠިލެއް ނުވާނެއެވެ. އަދި ފަހުން އެ ރޯދަ ޤަޟާކުރާކަށެއް ނުޖެހޭނެއެވެ.

ނަމަވެސް، މިއީ މައްސަލައިގެ ހަމައެކަނި އެއް ފަރާތެވެ. ރޯދަ ޞައްޙަވުމަކީ އޭގެ ސަވާބާއި ދަރުމަ ފުރިހަމައަށް ލިބުން ކަމުގައި ނުވެދާނެއެވެ.

2. ނަމާދުތައް ފާއިތުވުމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން

ދުވާލު ހަތަރުދަމު ނިދާފައި އޮންނަ މީހާއަށް ގިނަފަހަރަށް މެންދުރު ނަމާދާއި އަޞްރު ނަމާދު އޭގެ ވަގުތުގައި ނުކުރެވި ފާއިތުވެއެވެ. މިއީ ވަރަށް ބޮޑު ފާފައެކެވެ. ރޯދައިގެ ބޭނުމަކީ ﷲ އަށް ކިޔަމަންތެރިވުން ކަމަށްވާއިރު، އިސްލާމްދީނުގެ ދެވަނަ ރުކުން ކަމުގައިވާ ނަމާދު ދޫކޮށްލުމަކީ ރޯދައިގެ މުޅި މަޤުޞަދު ގެއްލިގެންދާނެ ކަމެކެވެ.

ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ މަރްޔަމް ސޫރަތުގެ 59 ވަނަ އާޔަތުގައި މާތްﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ:
“فَخَلَفَ مِن بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضَاعُوا الصَّلَاةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَوَاتِ ۖ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا”
މާނައީ: “ފަހެ، އެބޭކަލުންނަށްފަހު (ނުބައިވެގެންވާ) ބަޔަކު އައޫއެވެ. އެއުރެން ނަމާދު ދޫކޮށްލޫއެވެ. އަދި ޝަހުވަތްތަކަށް تبع ވޫއެވެ. ފަހެ، ނަރަކައިގެ ވާދީއަކާ (އެބަހީ: ޣައްޔަ އާ) އެއުރެން ބައްދަލުކުރާހުއްޓެވެ.”

މީގެ އިތުރުން، ޤަސްދުގައި ނަމާދުތައް ފަސްކޮށް، އެއް ނަމާދު އަނެއް ނަމާދާ އެއްކުރުމަކީ ރޯދައިން ލިބެންޖެހޭ ސަވާބު އެއްކޮށް ފުހެވިގެން ހިނގައިދާނެ ކަމެއްކަމަށް ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެއެވެ.

3. ރޯދައިގެ ޙަޤީޤީ މަޤުޞަދާއި ތަޤުވާވެރިކަން

ރޯދަ ފަރުޟު ކުރެއްވުމުގެ އެންމެ ބޮޑު މަޤުޞަދަކީ ތަޤުވާވެރިކަން ހާސިލުކުރުމެވެ. ބަޤަރާ ސޫރަތުގެ 183 ވަނަ އާޔަތުގައި ﷲ ވަޙީކުރައްވައިފައިވެއެވެ.
“يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ”
މާނައީ: “އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ކުރީގެ މީހުންގެ މައްޗަށް ފަރުޟުކުރެއްވި ފަދައިން ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށްވެސް ރޯދަ ފަރުޟުކުރައްވައިފިއެވެ. (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން ތަޤުވާވެރި ވުމަށްޓަކައެވެ.”

ތަޤުވާވެރިކަން ހާސިލުވާނީ ﷲ އަށް އަޅުކަންކޮށް، ޤުރުއާން ކިޔަވައި، ޛިކުރުކޮށްގެންނެވެ. ދުވާލު ހަތަރުދަމު ނިދާ މީހާ އަށް ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ އިޙްސާސެއް ނުކުރެވެއެވެ. ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުން ތަޙައްމަލުކުރާ ވޭން އޭނާއަކަށް ނޭނގެއެވެ. އެހެންކަމުން ރޯދައިގެ ރޫޙާނިއްޔަތު އޭނާއަކަށް ނުލިބެއެވެ.

4. ސަވާބާއި ދަރުމަ އުނިވުން

ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ޙަދީސްފުޅުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ހަމައެކަނި ނުކައި ނުބޮއި ހުރުމަކީ ރޯދައިގެ ފުރިހަމަ ސަވާބު ލިބޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީސްކުރައްވާފައިވެއެވެ:
“رُبَّ صَائِمٍ لَيْسَ لَهُ مِنْ صِيَامِهِ إِلَّا الْجُوعُ” (ރިވާކުރެއްވީ އިބްނު މާޖާ)
މާނައީ: “ރޯދައަށް ހުންނަ ބައެއް މީހުންނަށް، އެމީހުންގެ ރޯދައިން ބަނޑުހައިހޫނުކަން ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް އެއްޗެއް (ސަވާބެއް) ނުލިބެއެވެ.”

ދުވާލުގެ ވަގުތުތައް ބޭކާރު ގޮތުގައި ނިދުމުގައި ހޭދަކުރާ މީހާ، ރަމަޟާން މަހުގެ އަގުހުރި ވަގުތުތައް އެ ނަގާލަނީއެވެ.

5. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ އާއި ޞަޙާބީންގެ ސުންނަތް

ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ އާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙާބީންގެ ޙަޔާތްޕުޅަށް ބަލާއިރު، ރަމަޟާން މަހަކީ ކަންނެތްކަމާއި ނިދުމުގެ މަހެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހީވާގިކަމާއި ޖިހާދުގެ މަހެކެވެ. އިސްލާމީ ތާރީޚުގައި ހިނގި އެންމެ ބޮޑު ދެ ހަނގުރާމަ ކަމުގައިވާ ބަދުރު ހަނގުރާމައާއި މައްކާ ފަތަޙަކުރެއްވުން ހިނގާފައިވަނީވެސް ރަމަޟާން މަހުގައެވެ. އެބޭކަލުން ދުވާލު ރޯދައަށް ތިއްބަވައިގެން ދިރިއުޅުމުގެ މަސައްކަތްޕުޅުތައް ކުރެއްވިއެވެ. އަދި ރޭގަނޑު ތަރާވީޙް ނަމާދާއި ތަހައްޖުދު ނަމާދުގައި ޤާއިމުވެ ތިއްބެވިއެވެ.

ޚުލާޞާ:
ރޯދައަށް ހުރެ ދުވާލު ހަތަރުދަމު ނިދާފައި އޮތުމުން، އޭނާ ރޯދަ ގެއްލޭފަދަ ކަމެއް ނުކުރާނަމަ ފިޤުހީ ގޮތުން ރޯދަ ޞައްޙަވާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އޭގެ ސަބަބުން ފަރުޟު ނަމާދުތައް އެޅިއްޖެނަމަ އޭނާ އެ އަރައިގަންނަނީ ފާފަތަކުގެ ތެރެއިންވާ ބޮޑުވެގެންވާ ފާފައަކަށެވެ. އަދި ނަމާދުތައް ބަރާބަރަށް ކޮށްފައި ދެން ހުރި ވަގުތުތަކުގައި ނިދިކަމުގައި ވިޔަސް، އޭނާއަށް އެ ގެއްލެނީ ރަމަޟާން މަހުގެ ދުވާލުގެ ވަގުތުގައި ޤުރުއާން ކިޔެވުމާއި ޛިކުރުކުރުމުން ލިބެން އޮތް އިންތިހާއަށް ބޮޑު ސަވާބާއި ދަރުމައެވެ. ވީމާ، ރަމަޟާން މަހަކީ ކަންނެތްކަމުގެ މަހަކަށް ނަހަދައި، ވީހާވެސް ހީވާގިކަމާއެކު ހެޔޮ އަމަލުތަކުގައި މަޝްޣޫލުވެ އުޅުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމަކުވެސް އަމާޒު ހިފަންޖެހޭނެ ގޮތެވެ.