ކަނާތްފަރާތުން ފަތް ލިބޭ މީހަކު ނަރަކައަށް ވަދެފާނެ ހެއްޔެވެ؟

الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله وعلى آله وصحبه أجمعين.

ފުރަތަމައީ:

ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގެ ނައްޞުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ޤިޔާމަތް ދުވަހު މީހުން ދެބަޔަކަށް ބެހިގެންދާނެއެވެ. އެއީ އެމީހެއްގެ ޢަމަލުފޮތް ކަނާތްފަރާތުން ލިބޭ މީހުންނާއި (އެއީ މުއުމިނުންނެވެ)، އަދި އެމީހެއްގެ ޢަމަލުފޮތް ވާތްފަރާތުން ލިބޭ މީހުންނެވެ (އެއީ ކާފިރުންނެވެ).

އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ، ފާފަވެރި މުވައްޙިދުން (ﷲ ގެ އެއްކައުންވަންތަކަން ގަބޫލުކޮށްގެން ތިބެ ފާފަކުރި މީހުން)، އެމީހުންގެ ފާފަތަކުގެ ސަބަބުން ނަރަކައަށް ވަދެ، އެއަށްފަހު އެތަނުން ނެރެވޭ މީހުންނަށްވެސް އެމީހުންގެ ޢަމަލުފޮތް ލިބޭނީ ކަނާތްފަރާތުންކަމަށް ޤަބޫލުކުރުމެވެ. ވާތްފަރާތުން ފަތް ލިބޭނީ ހަމައެކަނި ނަރަކައިގައި އަބަދަށް ދެމިތިބޭނެ ކާފިރުންނަށެވެ.

ޢަމަލުފޮތްތައް އުދުހިގެން އައިސް މީހުންނަށް ލިބޭނީ އެންމެ ފުރަތަމައެވެ. އޭގެ ފަހުގައި ހިސާބުބެއްލެވުމާއި ޖަޒާ ދިނުން އަންނާނެއެވެ.

ﷲ ގެ އެއްކައުންވަންތަކަމުގެ މަތީގައި މަރުވާ ކޮންމެ މުސްލިމަކަށްވެސް އޭނާގެ ފަތް ކަނާތްފަރާތުން ލިބޭނެއެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން އޭނާ އުފާކުރާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ކަނާތްފަރާތުން ފަތް ލިބުމަކީ، އެ މުވައްޙިދުންގެ ތެރެއިން ފާފަވެރިވާ ބައެއް މީހުންނަށް އެމީހުންގެ ފާފަތަކުގެ ސަބަބުން ނަރަކައިގައި ޢަޛާބު ލިބުމަށް އޮތް ހުރަހެއް ނޫނެވެ.

ޝައިޚް ޞާލިޙް އާލުއްޝައިޚް (ﷲ އެކަލޭގެފާނު ރައްކާތެރިކުރައްވާށި) އާ ސުވާލު ކުރެވުނެވެ: “ފާފަވެރި މުއުމިނާއަށް އޭނާގެ ޢަމަލުފޮތް ލިބޭނީ ކަނާތުން ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ވާތުން ހެއްޔެވެ؟”

ޖަވާބުގައި ވިދާޅުވިއެވެ: “ފާފަވެރި މުއުމިނާއަށް އޭނާގެ ފޮތް ލިބޭނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. ޤިޔާމަތް ދުވަހު ވާތްފަރާތުން ފޮތް ލިބޭނީ ހަމައެކަނި ކާފިރުންނަށެވެ. ކާފިރު މީހާއަށް ފޮތް ލިބޭނީ އޭނާގެ ބުރަކަށި ފުރަގަހުން ވާތްފަރާތަށެވެ. މުއުމިނަކަށް ވެއްޖެ ނަމަ، އޭނާއަކީ ހެޔޮކަންކަމުގައި ކުރިއަރައިދިޔަ މީހެއް ކަމުގައިވިޔަސް، ނުވަތަ މެދުމިނުގެ މީހެއް ކަމުގައިވިޔަސް، ނުވަތަ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އަނިޔާވެރިވި (ފާފަވެރި) މީހެއް ކަމުގައިވިޔަސް، އޭނާގެ ފޮތް ލިބޭނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އެއަށްފަހު ހިސާބުބެއްލެވުމާއި، މީޒާނުގައި ޢަމަލުތައް ކިރުމާއި، ޖަޒާ ދިނުން އަންނާނެއެވެ.” (ޝަރަޙުއް ޠަޙާވިއްޔާ، ޞަފްޙާ 686).

ޝައިޚް ޞާލިޙް އަލްފައުޒާން (ﷲ އެކަލޭގެފާނު ރައްކާތެރިކުރައްވާށި) އާ ސުވާލު ކުރެވުނެވެ: “ފާފަވެރި މުސްލިމަކަށް އޭނާގެ ޢަމަލުފޮތް ލިބޭނީ ވާތުން ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ކަނާތުން ހެއްޔެވެ؟”

ޖަވާބުގައި ވިދާޅުވިއެވެ: “ފާފަވެރި މުސްލިމާއަށް އޭނާގެ ޢަމަލުފޮތް ލިބޭނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. ނަމަވެސް ކަނާތުން ފޮތް ލިބުނު ކަމުގައިވިޔަސް، އޭނާގެ ނުބައި ޢަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން އޭނާއަށް ޢަޛާބު ލިބިދާނެއެވެ. އެކަމަކު އޭނާ ކާފިރުން ފަދައިން ނަރަކައިގައި އަބަދަށް ދެމިއެއް ނޯންނާނެއެވެ.”

ސައުދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ދާއިމީ ފަތުވާ ކޮމިޓީގެ ފަތުވާގައި (1/725-727) ވެއެވެ: “އަހުލުއްސުންނާ ވަލްޖަމާޢަތުގެ ރައުޔަކީ، މުއުމިނެއްގެ ގޮތުގައި މަރުވާ ކޮންމެ މީހަކަށް، އޭނާ ބޮޑެތި ފާފަތަކަށް އަރައިގަނެފައިވީ ނަމަވެސް، އޭނާގެ ޢަމަލުފޮތް ލިބޭނީ ކަނާތްފަރާތުން ކަމެވެ. އަދި ކާފިރެއްގެ ގޮތުގައި މަރުވާ މީހާއަށް – ﷲ އެކަމުން އަޅަމެން ރައްކާތެރިކުރައްވާށި – އޭނާގެ ޢަމަލުފޮތް ލިބޭނީ އޭނާގެ ބުރަކަށި ފުރަގަހުން ވާތްފަރާތަށެވެ. އެފޮތް ލިބޭހިނދު އޭނާ ހިތާމައާއި މޮޅިވެރިކަމުގައި ވާނެއެވެ. އަދި އެފޮތް ބަލައިގަންނަން ބޭނުންނުވި ނަމަވެސް، އެ ނޫން ގޮތެއް އޭނާއަކަށް ނޯންނާނެއެވެ.”

އަލްއިންޝިޤާޤް ސޫރަތުގެ 10 އިން 12 އަށްވާ އާޔަތްތަކުގައި: {وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ وَرَاءَ ظَهْرِهِ * فَسَوْفَ يَدْعُو ثُبُورًا * وَيَصْلَى سَعِيرًا} (އަދި އެމީހެއްގެ ފަތް، އެމީހެއްގެ ފުރަގަހުން (ވާތަށް) ލިބުނުމީހާ ދަންނާށެވެ. (10) ފަހެ، ނިކަންހުރެ އެމީހަކު ގޮވާނެތެވެ. އޭ ހުރި ހަލާކެއްގެ ބޮޑުކަމާއެވެ! (11) އަދި އަނދައަނދާ ހުންނަ ނަރަކަޔަކަށް އޭނާ ވަންނާނެތެވެ. (12) ) މި އާޔަތްތަކުގައި އިޝާރާތްކުރަނީ އިސްލާމްދީނުން ބޭރުވެފައިވާ ކާފިރުންނަށެވެ. އެއީ އެ މީހުން އާޚިރަތް ދުވަހަށް އީމާންނުވާކަމަށް އެ ސޫރަތުގެ 14 ވަނަ އާޔަތުގައި ﷲ ބަޔާންކުރައްވާފައިވާތީއެވެ. ކާފިރުންނަށް ފޮތް ލިބޭނީ ވާތްފަރާތުން ކަމަށް ބައެއް އާޔަތްތަކުގައި އަދި ބުރަކަށި ފުރަގަހުން ކަމަށް އަނެއްބައި އާޔަތްތަކުގައި އޮތުމަކީ އެއްވެސް ފުށުއެރުމެއް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ މާނައަކީ އެމީހުންގެ ވާތް ބުރަކަށި ފުރަގަހަށް ލެވި، އެ އަތަށް ފޮތް ދެވޭނެ ވާހަކައެވެ.

މި ފަތުވާ ދެއްވާފައިވަނީ: ޝައިޚް ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ބިން ބާޒް، ޝައިޚް ޢަބްދުއްރައްޒާޤް އަފީފީ، ޝައިޚް ޢަބްދުﷲ ބިން ޤުޢޫދު އަދި ޝައިޚް ޢަބްދުﷲ ބިން ޣަދްޔާން އެވެ.

ދެވަނައީ:

ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: {فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ * فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا * وَيَنقَلِبُ إِلَى أَهْلِهِ مَسْرُورًا} (ފަހެ، އެމީހެއްގެ ފަތް، އެމީހެއްގެ ކަނާތަށް ލިބުނު މީހާ ދަންނާށެވެ! (7) ފަހެ، ލުއިފަސޭހަވެގެންވާ حساب ބެއްލެވުމަކުން، ނިކަންހުރެ އެމީހަކާމެދު حساب ބައްލަވާނެތެވެ. (8) އަދި އުފަލުންހުރެ، އޭނާގެ أهل ވެރިންގެގާތަށް (ސުވަރުގެޔަށް) އެނބުރިދާނެތެވެ. (9) (އަލްއިންޝިޤާޤް: 7-9).

މި އާޔަތްތަކުގައި ބަޔާންވެގެންވަނީ ހެޔޮލަފާ ތަޤުވާވެރި މުއުމިނުންގެ ޙާލަތެވެ. އެމީހުންގެ ހިސާބު ލުއިކުރައްވައި، އުފާވެރިކަމާއެކު ސުވަރުގެއަށް ވަންނާނެއެވެ. އެމީހުންގެ އުފާވެރިކަން ހުންނާނީ އެމީހުން ކުރި ޢަމަލުތަކުގެ ނިސްބަތުންނެވެ.

ނަމަވެސް، ފާފަކުރުމުގެ ސަބަބުން ނަރަކައަށް ވަންނަންޖެހޭ މުވައްޙިދުންނަށްވެސް، އެމީހުންގެ އީމާންކަމުގެ ނިސްބަތުން އުފާވެރިކަމުގެ ބައެއް ލިބޭނެއެވެ. އޭނާ ކަނާތުން ފަތް ލިބުމުން އުފާކުރާނީ، އޭނާއަކީ ނަރަކައިގައި އަބަދަށް ދެމިއޮންނާނެ ކާފިރެއް ނޫންކަން އެނގޭތީއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އޭނާގެ އެ އުފާވެރިކަމާއި ތަޤުވާވެރި މުއުމިނުންގެ އުފާވެރިކަމާ އަޅާނުކިޔޭނެއެވެ. ފަހަރުގައި އޭނާއަށް އުފާވެރިކަމަށްފަހު، ފާފަތަކުގެ ސަބަބުން ހިތާމައާއި ޢަޛާބު ލިބި، އެއަށްފަހު ﷲ ގެ ރަޙްމަތުން ސުވަރުގެ ވަނުމުން އަލުން އުފާވެރިކަން ލިބިދާނެއެވެ. މިއާ ޚިލާފަށް ތަޤުވާވެރިންނަށް އޮތީ ހުސް އުފާވެރިކަމެވެ.

ކުރުކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ފާފަވެރި މުއުމިނާއަށްވެސް އޭނާގެ ފޮތް ކަނާތްފަރާތުން ލިބޭނެއެވެ. އަދި ޢާންމު މާނައެއްގައި އޭނާގެ ހިސާބު ލުއިވެފައި ސުވަރުގެ ވަންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އޭގެ ކުރިން އޭނާ ކުރި ފާފަތަކަށް ﷲ ކަނޑައަޅުއްވާ ޢަޛާބެއް (ނަރަކައިގައި ނުވަތަ ކަށްވަޅުގައި ނުވަތަ މަޙްޝަރުގެ ބިރުވެރިކަމުގެ ތެރޭގައި) ލިބުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އެންމެ ފަހުން ސުވަރުގެއަށް ދާން އޮތް ކޮންމެ މީހަކީ، އޭގެ ކުރިން ކޮންމެ ފަދަ ކަމެއް ދިމާވި ނަމަވެސް، އާޚިރުގައި އުފާވެރިންގެ ތެރެއިންވާނެ މީހެކެވެ.

ﷲ އެންމެ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ.

ރިފަރެންސް: އިސްލާމް.ކިއު.އޭ (216292)