ތަރާވީޙް ނަމާދު: ބޭނުމީ އަވަސްތަ ނޫނީ ދަރުމަ އާއި ސަވާބުތަ؟
ރަމަޟާން މަހުގެ ބަރަކާތްތެރި ރޭތަކުގައި މުސްލިމުން އެންމެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއްދޭ އެއް އަޅުކަމަކީ ތަރާވީޙް ނަމާދެވެ. ނަމަވެސް، ހިތާމައަކީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު “ތަރާވީޙް މާކެޓް” ކުރަނީ އެންމެ އަވަހަށް ނިންމާލާ މިސްކިތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. “އެ މިސްކިތުގައި ވިހި މިނެޓުން ނިމޭނެ”، “މި މިސްކިތުގައި ކިޔަވަނީ ވަރަށް ކުރުކޮށް” – މިއީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ދެކެވޭ ވާހަކަތަކެވެ. ނަމަވެސް ސުވާލަކީ، ނަމާދުގެ މަޤްޞަދަކީ ހަމައެކަނި އަވަހަށް ނިންމާލުން ހެއްޔެވެ؟
ނަމާދުގެ ފުރާނައަކީ ޚުޝޫޢަތްތެރިކަމެވެ
ނަމާދަކީ އަޅާ އާއި އޭނާ ހެއްދެވި ފަރާތާ ދެމެދު ކުރެވޭ މުނާޖާތެކެވެ. ނަމާދުގައި ކިޔަވާ އެއްޗަކަށް ވިސްނައި، ހިތް މަޑުމޮޅިކުރުމަކީ ނަމާދުގެ ފުރާނައެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މުއުމިނުންގެ ސިފަ ބަޔާންކުރައްވަމުން ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ:
قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ * الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ (ސޫރަތުލް މުއުމިނޫން: 1-2)މާނައީ: “ހަމަކަށަވަރުން، މުއުމިނުން ކާމިޔާބުވެއްޖެއެވެ. އެއީ އެބައިމީހުންގެ ނަމާދުގައި ޚުޝޫޢަތްތެރިވާ މީހުންނެވެ.”
އަވަސްއަރުވާލައިގެން، ކިޔަވާ އެއްޗަކަށް ނުވިސްނޭ ވަރަށް ނަމާދުކުރުމުން މި ދެންނެވި ޚުޝޫޢަތްތެރިކަން ގެއްލިގެންދެއެވެ.
“ތަރާވީޙް” ގެ މާނައަށް ވިސްނާލުން
“ތަރާވީޙް” މި ބަހުގެ އަޞްލަކީ “ރާޙާ” (راحة) އެވެ. މީގެ މާނައަކީ “އަރާމުކުރުން” ނުވަތަ “މަޑުޖެހިލުން” އެވެ. މި ނަމާދަށް މި ނަން ދެވުނީ، ސަލަފުއްޞާލިޙުން ކޮންމެ ހަތަރު ރަކުޢަތަކަށްފަހު އަރާމުކޮށްލުމަށްޓަކައި މަޑުޖެހިލާތީއެވެ. އެބޭކަލުން ނަމާދުގައި ދިގުކޮށް ކިޔަވައި، ނަމާދުގެ ފޮނިކަން ލިބިގަނެއެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ނަމާދު ވެފައިވަނީ “އަވަހަށް ނިންމާލަންޖެހޭ ބުރައަކަށެވެ.”
އަވަސްއަރުވާލައިގެން ނަމާދުކުރުމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން
ނަމާދުގެ ރުކުންތަކުގެ ތެރޭގައި “ޠުމައުނީނަތު” (ހަމަޖެހިލައިގެން ހުރުން) ހިމެނެއެވެ. ރުކޫޢުގައި އޮންނައިރުވެސް އަދި ސަޖިދައިގައި އޮންނައިރުވެސް ގުނަވަންތައް ހަމަޖެހިލަންދެން އޮންނަންޖެހެއެވެ.
ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ޙަދީޘްފުޅެއްގައިވެއެވެ:
އެއްދުވަހަކު މީހަކު މިސްކިތަށް އައިސް ނަމާދެއް ކުރިއެވެ. އޭނާ ނަމާދުކޮށް ނިމުމުން ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: “ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ” (މާނައީ: “އެނބުރި ގޮސް ނަމާދުކުރާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން ކަލޭ ނަމާދެއް ނުކުރެއެވެ.”) މިހެން ތިން ފަހަރު ވިދާޅުވުމުން، އެމީހާ އެދުމުން ނަމާދުކުރަންވީ ރަނގަޅު ގޮތް އުނގަންނަވައިދެއްވަމުން ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: “…ދެން ރުކޫޢަށް ގޮސް އޭގައި ހަމަޖެހިލަންދެން (ޠުމައުނީނަތު ލިބެންދެން) އޮންނާށެވެ. ދެން ތެދުވެ ސީދާވެލަންދެން ހުންނާށެވެ. ދެން ސަޖިދައަށް ގޮސް އޭގައި ހަމަޖެހިލަންދެން އޮންނާށެވެ…” (ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީ).
މި ޙަދީޘުން އެނގެނީ އަވަސްއަރުވާލައިގެން، ރުކުންތައް ފުރިހަމަނުކޮށް ކުރާ ނަމާދަކީ ނުކުރާ ނަމާދެއް ފަދަ އެއްޗެއް ކަމެވެ.
ކުރުކޮށް ކުރާ މިސްކިތެއް ހޯދައިގެން ދިއުން: ރަނގަޅުތަ؟
މީގައި ދެ ޙާލަތެއް ވެއެވެ:
- ބަލިމީހުންނާއި އުޒުރުވެރިން: މުސްކުޅިންނާއި، ބަލިމީހުންނާއި، ކޮޅަށް ހުންނަން އުނދަގޫ މީހުން ކުރުކޮށް ނަމާދުކުރާ މިސްކިތެއް ހޯދައިގެން ދިއުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. އިސްލާމްދީނަކީ ލުއިފަސޭހަ ދީނެކެވެ.
- ކަންނެތްކަމުން: އެއްވެސް އުޒުރެއް ނެތި، ހަމައެކަނި “އަވަހަށް ނިންމާލުމުގެ” ނިޔަތުގައި، ނަމާދުގެ ރުކުންތަކަށް އުނިކަން އަންނަހާ އަވަހަށް ނަމާދުކުރާ މިސްކިތްތައް ހޯދުމަކީ ނަމާދުގެ މަޤްޞަދާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ.
އިމާމް މާލިކް ރަޙިމަހުﷲ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ: “ގިނަ ރަކުޢަތްތަކެއް ކުރުމަށްވުރެ، މަދު ރަކުޢަތްތަކެއް ނަމަވެސް ކިޔެވުން ދިގުކޮށް، ޚުޝޫޢަތްތެރިކަމާއެކު ކުރުން މޮޅު އިތުރެވެ.”
ނިންމުން
ތަރާވީޙް ނަމާދަކީ ﷲ ގެ ހަޟްރަތުން ދަރުމައާއި ޘަވާބަށް އެދިގެން ކުރާ އަޅުކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، އަވަހަށް ނިންމާލާ މިސްކިތެއް ހޯދުމުގެ ބަދަލުގައި، ހިތަށް މަޖުބޫރުކަމެއް ނުލިބި، ޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތަކުގެ މާނައަށް ވިސްނާލެވޭ ފަދަ، މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ނަމާދުކުރާ މިސްކިތެއް ހޯދުން މާ މޮޅު އިތުރެވެ. ރަމަޟާން މަހުގެ ރޭތަކުގެ ފުރިހަމަ ޘަވާބު ލިބޭނީ އޭރުންނެވެ.
ﷲ އަޅުގަނޑުމެންގެ ނަމާދުތައް ޤަބޫލުކުރައްވައި، އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ނަމާދުގައި ޚުޝޫޢަތްތެރިވާ ބަޔަކު ކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ! އާމީން.
