ރޯދަ ދޫކޮށްލުން ނުވަތަ ރޯދަ ވީއްލުން ވަކި ޝަރުޠަކާ ގުޅުވައިފި ނަމަ، އެކަމުގެ ސަބަބުން އޭނާގެ ރޯދަ ގެއްލޭނެތޯއެވެ؟                   

الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله وعلى آله وصحبه أجمعين.

ތިޔަބޭފުޅާ ރޯދަ ހިފަން ފެށީ ސާބިތު އަދި ޞައްޙަ ނިޔަތަކާ އެކުގައެވެ. އަދި ރޯދަ ގެއްލިއްޖެކަން (ޙައިޟުވުމުގެ ސަބަބުން) ޔަޤީންވާ މިންވަރަށް ކަންކަން ނުދެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އުފެދުނީ ހަމައެކަނި ޝައްކެކެވެ. އަދި ކެއުމާއި ބުއިން ބިނާކުރީ ޙައިޟުވިކަން ކަށަވަރުވުމުގެ މައްޗަށެވެ. އެކަން އެގޮތަށް މެދުވެރިނުވެ، ރޯދަ ފުރިހަމަކޮށްފައިވާތީ، ތިޔަބޭފުޅާގެ ރޯދަ ޞައްޙަވާނެއެވެ. އަދި އެކަމުގައި ކުރަންޖެހޭ އިތުރު ކަމެއް ނެތެވެ.

އިމާމް ނަވަވީ (ރަޙިމަހުﷲ) ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ:

“ރޯދަވެރިޔާގެ ރޯދަ ގެއްލިއްޖެކަން ނުވަތަ ނޫންކަން އޭނާއަށް ޔަޤީން ނުވާނަމަ، ނުވަތަ ވަކި މީހަކު އައުން ފަދަ ކަމަކަށް ރޯދަ ވީއްލުން ބިނާކޮށްފިނަމަ (ޝަރުޠުކޮށްފިނަމަ)، އަޅުގަނޑުމެންގެ މަޛްހަބުގައި އެ ރޯދައެއް ބާޠިލެއް ނުވާނެއެވެ. މިއީ ގިނަ ޢިލްމުވެރިންގެ ކަށަވަރު ބުނުމެވެ.” (Rawdat at-Talibin, 1/225)

ޝައިޚް އިބްނު ބާޒް (ރަޙިމަހުﷲ) ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ:

“މީހަކު ކުރާ އަޅުކަމެއް ވަކި ކަމަކާ ގުޅުވައިފިނަމަ—މިސާލަކަށް މިވެނި ކަމެއް ވެއްޖެނަމަ އަޅުކަން މެދުކަނޑާލާނަމޭ ބުނުން—މިފަދަ ޝައްކެއްގެ ޙާލަތުގައި އަޅުކަން ބާޠިލުނުވާނެ ކަމަށް ބުނާ ބުނުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތެވެ. އެއީ އޭނާގެ ހަށިގަނޑުން ނަޖިހެއް ބޭރުވީތޯ ޝައްކުވުން ފަދަ ކަންކަމުގައި ނުވަތަ ދަރިފުޅު އެހީތެރިކަމަކަށް އެދި އަތުވެއްޖެނަމަ އަޅުކަން މެދުކަނޑާލަން ނިޔަތްގަތް ނަމަވެސް، އެކަން ޙަޤީޤަތުގައި ނުވާހާ ހިނދަކު އަޅުކަން ބާޠިލެއް ނުވާނެއެވެ.”

ޝައިޚް އިބްނު ޢުޘައިމީން (ރަޙިމަހުﷲ) ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ:

“ރޯދަވެރިޔަކު ފެން ފެނިއްޖެނަމަ ބޯނަމޭ ހިތައި ނިޔަތްގަނެފިނަމަ، އޭނާގެ ރޯދަ ބާޠިލުވާނެ ހެއްޔެވެ؟

ޖަވާބަކީ: އޭނާގެ ރޯދަ ބާޠިލެއް ނުވާނެއެވެ. ސަބަބަކީ އަޅުކަމެއްގެ ތެރޭގައި މަނާކުރެވިފައިވާ ކަމެއް ކުރުމަށް ނިޔަތްގަތުމަކުން އެ އަޅުކަމެއް ބާޠިލެއް ނުވާނެއެވެ. އެކަން ބާޠިލުވާނީ އެ އަމަލެއް ފުރިހަމައަށް ކުރުމުންނެވެ. މިއީ ވަރަށް މުހިންމު ޤާއިދާއެކެވެ. މީހަކު އަޅުކަމުން ބޭރުވާން ނިޔަތްގަނެފިނަމަ އެ އަޅުކަމެއް ބާޠިލުވާނެއެވެ (ޙައްޖާއި ޢުމްރާ ފިޔަވައި). ނަމަވެސް އަޅުކަމުގެ ތެރޭގައި މަނާ ކަމެއް ކުރަން ނިޔަތްގަތުމަކުން، އެކަން ޢަމަލީގޮތުން ނުކުރާހާ ހިނދަކު އަޅުކަން ބާޠިލެއް ނުވާނެއެވެ.

މީގެ މިސާލުތަކުގެ ތެރޭގައި ރޯދައިގެ މި މައްސަލަ ހިމެނެއެވެ. އަދި އެހެން މިސާލަކީ، ނަމާދުގައި ހުއްޓާ މުހިންމު ފޯނެއް އަތުވެއްޖެނަމަ ނަމާދު މެދުކަނޑާލައި ފޯނަށް ޖަވާބުދާރީވާން ނިޔަތްގަނެގެން ހުއްޓާ، އެ ފޯނު ނައިސް ނަމާދު ފުރިހަމަކުރުމެވެ. މި ޙާލަތުގައި ނަމާދު ބާޠިލެއް ނުވާނެއެވެ.” (އައްޝަރްޙް އަލްމުމްތި އަލާ ޒާދު އަލްމުސްތަޣްނީ – 364/6)

އަދިވެސް އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ:

“އަޅުކަން މެދުކަނޑާލަން ސީދާ ނިޔަތްނުގަނެ، އެކަމުގައި ޝައްކެއްގެ މަތީގައި ހުރިނަމަ ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ޚިލާފުވެއެވެ.

ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އޭނާގެ ރޯދަ ބާޠިލުވާނެއެވެ. އެއީ ޝައްކަކީ ސާބިތު ނިޔަތާ ފުށުއަރާ ކަމަކަށްވާތީއެވެ.

ނަމަވެސް އަނެއްބައި ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ރޯދަ ބާޠިލެއް ނުވާނެއެވެ. ސަބަބަކީ އަޞްލަކީ ނިޔަތް ދެމިއޮތުމެވެ. އެ ނިޔަތް މެދުކަނޑާލަން ސީދާ ގޮތެއްގައި ނުނިންމާހާ ހިނދަކު އެ ނިޔަތް ބާޠިލެއް ނުވާނެއެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުގެ ނަޒަރުގައި ދަލީލުގެ ގޮތުން ވަރުގަދަ، އަދި އެންމެ ޞައްޙަ ބުނުމެވެ.”  (މަޖްމޫޢުފަތުވާ އިބްން އުޘައިމީން 188/19)

ޚުލާޞާ: ތިޔަބޭފުޅާގެ ރޯދަ ޞައްޙައެވެ. ރޯދަ ވީއްލުން ކަމަކާ ގުޅުވައި ޝަރުޠުކުރުމަކުން ނުވަތަ ޙައިޟުވެއްޖެނަމަ ކާން ނިޔަތްގަތުމަކުން، އެކަން ޢަމަލީގޮތުން ނުކުރާހާ ހިނދަކު އެއްވެސް ކަމެއް ކުރާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ.

މިކަން އެންމެ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވަނީ ﷲ އެވެ.

ރިފަރެންސް: އިސްލާމްކިއުއޭ (565549)