އައްތަޙިއްޔާތުގައި އިނގިލި ޙަރަކާތްކުރުމަކީ ކޮންކަހަލަ ކަމެއްތޯ؟
ނަމާދަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ދެވަނަ ރުކުނެވެ. އަދި މުސްލިމް އަޅާ އާއި އޭނާގެ ވެރި ރައްބާ ދެމެދު އޮންނަ އެންމެ ވަރުގަދަ ގުޅުމެވެ. ނަމާދު ޞައްޙަވުމަށާއި، ނަމާދުގެ ފުރިހަމަ ޘަވާބު ލިބުމަށްޓަކައި، ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞައްލަ اللَّهُ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ނަމާދު ކުރެއްވި ގޮތަށް ނަމާދު ކުރުމަކީ ލާޒިމު ކަމެކެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((صَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِي أُصَلِّي)) މާނައީ: “ތިމަންކަލޭގެފާނު ނަމާދު ކުރައްވާތީ ތިޔަބައިމީހުން ދުށް ފަދައިން، ތިޔަބައިމީހުން ނަމާދުކުރާށެވެ!” (ޞަޙީޙު ބުޚާރީ).
މިގޮތުން ނަމާދުގެ އައްތަޙިއްޔާތުގައި އިންނައިރު ޝަހާދަތް އިނގިލި ހަރަކާތް ކުރުމަކީ ނުވަތަ އިނގިލިން އިޝާރާތް ކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ސުންނަތެކެވެ. މިކަމުގެ ޝަރުޢީ ޙުކުމާއި ދަލީލުތަކަށް ބަލާލަމާ ހިނގާށެވެ.
ޝަރުޢީ ޙުކުމް
އައްތަޙިއްޔާތުގައި އިންނައިރު ކަނާތުގެ ޝަހާދަތް އިނގިލި ދިއްކޮށް، އެ އިނގިލިން އިޝާރާތް ކުރުމަކީ ގިނަ ޢިލްމުވެރިން އިއްތިފާޤުވެވަޑައިގަންނަވާ ގަދަވެގެންވާ ސުންނަތެކެވެ. އަދި ބައެއް ޙަދީޘްތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި އިނގިލި ހަމައެކަނި ދިއްކޮށްލުމުގެ އިތުރުން، އެ އިނގިލި ހަރަކާތް ކުރުމަކީވެސް (ހެލުވުމަކީވެސް) ސާބިތުވެފައިވާ ސުންނަތެކެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގެ އަލީގައި
ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ނަމާދުގެ ހުރިހާ ޙަރަކާތެއްގެ ތަފްޞީލު ބަޔާންކުރައްވާފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ﷲ ތަޢާލާ އަންގަވާފައިވަނީ ރަސޫލާ (ޞ) ގެންނެވި ކަންކަމުގައި ހިފުމަށެވެ. ﴿وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ﴾ (ސޫރަތުލް ޙަޝްރު: 7) މާނައީ: “އަދި ރަސޫލާ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ގެނެސްދެއްވި ކޮންމެ ކަމެއްގައި ތިޔަބައިމީހުން ހިފާށެވެ.” އެހެންކަމުން ޙަދީޘްތަކުން ސާބިތުވާ ކަންކަމަކީ ޤުރުއާނުގެ އަމުރުފުޅަށް ކިޔަމަންވުމެވެ.
އައްތަޙިއްޔާތުގައި އިނގިލި ހެލުވުމާ ބެހޭގޮތުން އައިސްފައިވާ ޞައްޙަ ޙަދީޘްތަކުގެ ތެރޭގައި އަންނަނިވި ރިވާޔަތްތައް ހިމެނެއެވެ:
1. ވާއިލު ބިން ޙުޖްރު (ރަޟިޔަ اللَّهُ ޢަންހު) ގެ ޙަދީޘް:
މިއީ އިނގިލި ހެލުވުމާ ބެހޭގޮތުން އައިސްފައިވާ އެންމެ ޞަރީޙަ ދަލީލެވެ. އެކަލޭގެފާނު، ރަސޫލާ (ޞ) ނަމާދު ކުރެއްވި ގޮތް ސިފަކޮށްދެއްވަމުން ވިދާޅުވިއެވެ:
((…ثُمَّ قَبَضَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ فَحَلَّقَ حَلْقَةً، ثُمَّ رَفَعَ إِصْبَعَهُ فَرَأَيْتُهُ يُحَرِّكُهَا يَدْعُو بِهَا…))
މާނައީ: “…ދެން އެކަލޭގެފާނުގެ އިނގިލިތައް (ކުޑަވައި އިނގިއްޔާއި ކަށި އިނގިލި) ލައްޕަވައިލައްވައި، (މެދު އިނގިއްޔާއި ބޮޑުވައި އިނގިލިން) ބޮޅެއް ހެއްދެވިއެވެ. ދެން ޝަހާދަތް އިނގިލި އުފުއްލަވައި، އެ އިނގިލި ހަރަކާތް ކުރައްވަމުން ދުޢާކުރައްވަނިކޮށް ތިމަންކަލޭގެފާނު ދެކެވަޑައިގަތީމެވެ.” (ރިވާކުރެއްވީ އިމާމް ނަސާއީ – މި ޙަދީޘް އިމާމް އިބްނު ޚުޒައިމާ އާއި އިބްނު ޙިއްބާން ޞައްޙަ ކުރެއްވިއެވެ.)
މި ޙަދީޘުން ދޭހަވަނީ އިނގިލި އުފުއްލެވުމާއެކު، އެ އިނގިލި ހަރަކާތް ކުރެއްވި ކަމެވެ.
2. ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުމަރު (ރަޟިޔަ اللَّهُ ޢަންހު) ގެ ޙަދީޘް:
އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: “ރަސޫލާ (ޞ) ނަމާދުގެ (ތަޝައްހުދުގައި) އިށީނދެވަޑައިގަންނަވާއިރު… އެކަލޭގެފާނުގެ ޝަހާދަތް އިނގިލިން އިޝާރާތް ކުރައްވައެވެ.” (ޞަޙީޙު މުސްލިމް).
އަދި އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި ވެއެވެ. ((لَهِيَ أَشَدُّ عَلَى الشَّيْطَانِ مِنَ الْحَدِيدِ)) މާނައީ: “ހަމަކަށަވަރުން އެކަން (އިނގިލިން އިޝާރާތް ކުރުން) ޝައިތާނާގެ މައްޗަށް ދަގަނޑުން ޖެހުމަށްވުރެ ގަދަފަދަވެގެންވެއެވެ.” (މުސްނަދު އަޙްމަދު).
އިނގިލި ހަރަކާތް ކުރާނީ ކިހިނެއް؟
ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި އިނގިލި ހަރަކާތްކުރާނެ ގޮތާމެދު ކުދި ޚިލާފުތަކެއް ވެއެވެ.
- މެދުކެނޑުމެއްނެތި ހަރަކާތްކުރުން: ޝައިޚް އަލްއަލްބާނީ ފަދަ ބައެއް މުޙައްދިޘުން، ވާއިލު ބިން ޙުޖްރުގެ ޙަދީޘަށް ބުރަވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވަނީ، އައްތަޙިއްޔާތުގެ ފެށުނީއްސުރެ ނިމެންދެން މަޑުމަޑުން އިނގިލި ހަރަކާތް ކުރުމަކީ ސުންނަތް ގޮތް ކަމަށެވެ.
- ދުޢާ ކުރާ ތަންތަނުގައި ހަރަކާތްކުރުން: ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި “يُحَرِّكُهَا يَدْعُو بِهَا” (ދުޢާކުރައްވަމުން ހަރަކާތްކުރެއްވި) މި ލަފްޒުގެ މާނައަކީ، ދުޢާގެ ލަފްޒުތައް ކިޔާއިރު (މިސާލަކަށް؛ އައްތަޙިއްޔާތު، ޞަލަވާތް، އަދި އެހެނިހެން ދުޢާތައް ކިޔާއިރު) ހަރަކާތް ކުރުމެވެ. ނުވަތަ “އިއްލަﷲ” ކިޔާ ވަގުތު އުފުލުމެވެ.
ނަމަވެސް، ރާޖިޙު (ބޮޑަށް ޞައްޙަ) ގޮތަކީ ވާއިލު ބިން ޙުޖްރުގެ ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިން އިނގިލި އުފުލައި މަޑުމަޑުން ހަރަކާތް ކުރުމެވެ.
މިކަމުގެ ޙިކުމަތް
މިކަމުގައި ވަރަށް މަތިވެރި ޙިކުމަތްތަކެއް ވެއެވެ.
- ތަވްޙީދު ރަމްޒުކޮށްދިނުން: އެއް އިނގިލި އުފުލުމުން ދޭހަކޮށްދެނީ ﷲ ގެ އެއްކައުވަންތަކަމެވެ. ނަމާދުކުރާ މީހާ އޭނާގެ ހިތާއި، ދުލާއި އަދި ގުނަވަންތަކުން ﷲ އެއްކައުވަންތަ ކުރެއެވެ.
- ޝައިތާނާ ނިކަމެތިކޮށްލުން: ޙަދީޘްގައި އައިސްފައިވާ ފަދައިން، މިއީ ޝައިތާނާގެ މައްޗަށް ވަރަށް ގަދަފަދަ ޙަމަލާއެކެވެ. މިއީ މުއުމިނާގެ އީމާންކަމުގެ ވަރުގަދަކަން ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ.
ޖުމުލަކޮށް ބަލާއިރު، އައްތަޙިއްޔާތުގައި އިނގިލި ހެލުވުމަކީ ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞ) ގެ ޞައްޙަ ސުންނަތުން ސާބިތުވާ ކަމެކެވެ. އެއީ ނަމާދުގައި ޚުޝޫޢަތްތެރިކަން އިތުރުކޮށް، ﷲ ގެ އެއްކައުވަންތަކަން ހަނދާންކޮށްދޭ އަދި ޝައިތާނާއާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ ޢަމަލެކެވެ. ވީމާ، މި ސުންނަތް ދިރުވައި، ނަމާދުގައި މިކަން ކުރުމަށް ފަރުވާތެރިވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.
