ސަޖިދައިގައި ތަސްބީހަ ކިޔަންޖެހޭނީ ކިތައްފަހަރު؟
ނަމާދުގެ ސަޖިދައިގައި ތަސްބީޙަ ކިޔަންޖެހޭ އަދަދާއި އޭގެ ޙުކުމްތައް
ނަމާދަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ދެވަނަ ރުކުނެވެ. އަދި ނަމާދުގެ ޙަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިން “ސަޖިދަ” އަކީ އަޅާ އޭނާގެ ވެރި ރައްބާ އެންމެ ބޮޑަށް ކުއްތަންވެވޭ ވަގުތެވެ. ނަމާދުގެ ސަޖިދައިގައި ކިޔާ ތަސްބީޙައާއި، އެކަން ކުރަންޖެހޭ މިންވަރަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަތުމަކީ ނަމާދު ފުރިހަމަ ކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ސަޖިދައިގެ ތަސްބީޙައިގެ އަޞްލު
ސަޖިދައިގައި ކިޔުމަށް ސުންނަތް ވެގެންވާ ތަސްބީޙައަކީ (سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى) “ސުބްޙާނަ ރައްބިޔަލް އަޢުލާ” އެވެ. މާނައީ: “މިއަޅާގެ ވެރި، އެންމެ މަތިވެރި ރަސްކަލާނގެ ހުސްޠާހިރުވަންތަކަމާއެވެ.”
މި ތަސްބީޙަ ސަޖިދައިގައި ކިޔުމަށް ކަނޑައެޅިފައިވަނީ ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އަމުރުފުޅާ ގުޅިގެންނެވެ. މާތް ﷲ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.
((سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى)) (ސޫރަތުލް އަޢުލާ: 1)
މާނައީ: “ކަލޭގެފާނުގެ ވެރި، އެންމެ މަތިވެރި ރަސްކަލާނގެ އިސްމުފުޅަށް ތަސްބީޙަ ކިޔާށެވެ!”
މި އާޔަތް ބާވައިލެއްވުމުން ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. ((اجْعَلُوهَا فِي سُجُودِكُمْ)) (ރިވާކުރެއްވީ އަބޫދާވުދު އަދި އިބްނު މާޖާ)
މާނައީ: “ތިޔަބައިމީހުންގެ ސަޖިދައިގައި އެކަން (އެބަހީ: ސުބްޙާނަ ރައްބިޔަލް އަޢުލާ ކިޔުން) ކުރާށެވެ.”
ތަސްބީޙަ ކިޔަންޖެހޭ ޢަދަދު
ޢިލްމުވެރިންގެ ބަސްފުޅުތަކާއި ޙަދީޘްތަކަށް ބަލާއިރު، ސަޖިދައިގައި ތަސްބީޙަ ކިޔުމުގައި ތަފާތު މިންވަރުތަކެއް ވެއެވެ.
- ވާޖިބުވާ މިންވަރު (ނުވަތަ އެންމެ މަދު މިންވަރު):
ނަމާދު ޞައްޙަވުމަށްޓަކައި، ނުވަތަ ސަޖިދަ ފުދިގެންދާނެ އެންމެ މަދު މިންވަރަކީ 1 ފަހަރު ތަސްބީޙަ ކިޔުމެވެ. ގަސްތުގައި ތަސްބީޙަ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ނަމާދު ބާޠިލުވާނެ ކަމަށް ބައެއް މަޛްހަބުތަކުގައި ދެކެވަޑައިގަންނަވައެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވަނީ 1 ފަހަރު ކިޔުމުން ސުންނަތް އަދާވީކަމުގައެވެ. - ސުންނަތް ވެގެންވާ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތް (އަދްނަލް ކަމާލް):
އާންމު ޙާލަތުގައި ސަޖިދައިގައި ތަސްބީޙަ ކިޔުމަށް ސުންނަތް ވެގެންވާ މިންވަރަކީ 3 ފަހަރު އެވެ.
ޢަބްދުﷲ ބިން މަސްޢޫދު (ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު) ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ޙަދީޘެއްގައި ވެއެވެ. ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ.
“ތިޔަބައިމީހުން ކުރެ މީހަކު ރުކޫޢުކޮށް، އޭނާގެ ރުކޫޢުގައި (سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ) ތިންފަހަރު ކިޔައިފިނަމަ، ފަހެ އޭނާގެ ރުކޫޢު ފުރިހަމަވެއްޖެއެވެ. އަދި އެއީ އެންމެ މަދު މިންވަރެވެ. އަދި ސަޖިދަކޮށް، އޭނާގެ ސަޖިދައިގައި (سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى) ތިންފަހަރު ކިޔައިފިނަމަ، ފަހެ އޭނާގެ ސަޖިދަ ފުރިހަމަވެއްޖެއެވެ. އަދި އެއީ (ފުރިހަމަކަމުގެ) އެންމެ މަދު މިންވަރެވެ.” (ތިރުމިޛީ، އަބޫ ދާވުދު) - 3 ފަހަރަށްވުރެ އިތުރު ކުރުން:
އިމާމަކު ނަމަ، މައުމޫމުންނަށް އުނދަގޫ ނުވާނޭހެން 3 ފަހަރަށްވުރެ އިތުރު ކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެކަނި ނަމާދުކުރާ މީހާއަށް (ޚާއްޞަކޮށް ސުންނަތް ނަމާދުގައި ނުވަތަ ދަމުނަމާދުގައި) 3 ފަހަރަށްވުރެ ގިނައިން ކިޔުމަކީ އެދެވިގެންވާ ކަމެކެވެ. މިގޮތަށް އިތުރު ކުރާއިރު އޮނަހިރި ޢަދަދުތަކުން (5، 7، 9 ފަދަ ޢަދަދުތަކުން) ކިޔުމަކީ މުސްތަޙައްބު ވެގެންވާ ކަމެކެވެ.
ސަޢީދު ބިން ޖުބައިރު (ރަޙިމަހުﷲ) ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އިމާމް އަޙްމަދާއި އިސްޙާޤު ފަދަ ބޭކަލުން ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، އިމާމަކަށް ނުވާ މީހާ ނުވަތަ އެކަނި ނަމާދުކުރާ މީހާ، ތަސްބީޙަ ތަކުރާރުކުރުމަކީ މޮޅުއިތުރު ވެގެންވާ ކަމެއް ކަމުގައެވެ.
ސަޖިދައިގައި ދުޢާކުރުން
ތަސްބީޙައިގެ އިތުރުން ސަޖިދައަކީ ދުޢާ އިޖާބަކުރެއްވުން ގާތް ވަގުތެއްކަމުން، ސަޖިދައިގައި ގިނަގިނައިން ދުޢާކުރުމަށް ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އިރުޝާދު ދެއްވާފައިވެއެވެ.
ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ.
((أَقْرَبُ مَا يَكُونُ الْعَبْدُ مِنْ رَبِّهِ وَهُوَ سَاجِدٌ فَأَكْثِرُوا الدُّعَاءَ)) (ޞަޙީޙު މުސްލިމް)
މާނައީ: “އަޅާ އޭނާގެ ވެރި ރައްބާ އެންމެ ބޮޑަށް ކުއްތަންވެގެންވަނީ އޭނާ ސަޖިދައިގައި ވާ ހިނދުގައެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން (އެ ވަގުތުގައި) ގިނަގިނައިން ދުޢާކުރާށެވެ.”
ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ސަޖިދައިގައި ތަސްބީޙަ ކިޔަންޖެހޭ އެންމެ މަދު މިންވަރަކީ 1 ފަހަރު އެވެ. ނަމަވެސް ނަމާދުގެ ފުރިހަމަކަން ލިބިގަތުމަށްޓަކައި މަދުވެގެން 3 ފަހަރު ކިޔަން ވާނެއެވެ. އަދި އެކަނި ހުރެ ކުރާ ނަމާދުތަކުގައި 3 ފަހަރަށްވުރެ ގިނައިން ކިޔުމަކީ ޘަވާބު އިތުރުވެގެންވާ ކަމެކެވެ. މުހިންމު ކަމަކީ ހިތް ޙާޟިރުކޮށް، މަޑުމައިތިރިކަމާއި ޚުޟޫޢަތްތެރިކަމާ އެކު ﷲ ގެ މަތިވެރިކަން ހިތަށް ގެނެސްގެން ތަސްބީޙަ ކިޔުމެވެ.
