އީރާނުގެ ރޫހާނީ ލީޑަރު އަލީ ޚާމަނާއީ 45 އަހަރު ވަންދެން އަތްޕުޅު ފޮރުއްވައިގެން އުޅުއްވި ސަބަބަކީ ކޮބާ؟

އީރާނުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާ، އައި.އާރު.އައި.ބީ (IRIB) އިން ހޮނިހިރު ދުވަހު ހެނދުނު މުޅި ދުނިޔެ ސިއްސުވާލި ޚަބަރަކީ، ފާއިތުވި 35 އަހަރު އެގައުމުގެ އެންމެ މަތީ ބާރުގެ ގޮތުގައި ހުންނެވި އާޔަތުﷲ އަލީ ޚާމަނާއީ އަވަހާރަވި ޚަބަރެވެ. އެމެރިކާ އާއި އިޒްރޭލުން ގުޅިގެން އީރާނުގެ ވެރިރަށް ތެހެރާނަށް ދިން ވަރުގަދަ ވައިގެ ހަމަލާތަކެއްގައި، ޚާމަނާއީ އަވަހާރަވީ އެމަނިކުފާނުގެ ރަސްމީ އޮފީހުގައި ހުންނަވަނިކޮށެވެ. އީރާނުން މި ހާދިސާ ސިފަކުރަނީ އެމަނިކުފާނު “ޝަހީދުވުން” ކަމުގައެވެ.

45 އަހަރުވީ އަތްޕުޅުގެ ސިއްރު އަދި 1981 ގެ ހަމަލާ
ޚާމަނާއީގެ ކޮންމެ ފޮޓޯއަކުން ނުވަތަ ވީޑިއޯއަކުން ފެންނަ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ކަމަކީ، އެމަނިކުފާނުގެ ކަނާތްޕުޅު އަބަދުވެސް ހެދުންކޮޅުގެ (ޖުއްބާގެ) ތެރޭގައި ފޮރުއްވައިގެން ހުންނަވާ ހުންނެވުމެވެ. މިއީ މީގެ 45 އަހަރު ކުރިން، 1981 ވަނަ އަހަރު ދެވުނު ނުރައްކާތެރި އަވަހާރަކޮށްލުމުގެ ހަމަލާއެއްގެ ހަނދާންތަކެވެ.

އޭރު އީރާނުގެ ރައީސްގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި ޚާމަނާއީ، ޖޫން 27، 1981 ގައި ތެހެރާނުގެ މަސްޖިދުލް އަބޫޒަރުގައި މީހުންނާ މުޚާތަބު ކުރައްވަން ހުންނަވަނިކޮށް، “ފުރުގާން ގްރޫޕް” އަށް ނިސްބަތްވާ މީހަކު ވަނީ ބޮމެއް ހަރުކޮށްފައިވާ ޓޭޕް ރިކޯޑަރެއް އެމަނިކުފާނުގެ ކުރިމަތީގައި ބާއްވާފައެވެ. އެ ރިކޯޑަރު ގޮވުމުގެ ސަބަބުން ޚާމަނާއީގެ ކަނާތްޕުޅާއި، ފުއްޕާމެއާއި، އަޑުފުޅަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުނެވެ.

މި ހަމަލާއިން ސަލާމަތްވި ނަމަވެސް، އެމަނިކުފާނުގެ ކަނާތްޕުޅު ދާއިމީކޮށް ވާގިނެތުނެވެ. އެކަމާ ގުޅޭގޮތުން އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، “އަހަރެންގެ ސިކުނޑިއާއި ދޫ މަސައްކަތްކުރާހާ ހިނދަކު، އަތެއް ބޭނުމެއް ނުވާނެ” ކަމަށެވެ. އެއަށްފަހު، އެމަނިކުފާނު ވަނީ ވާތްޕުޅުން ލިޔުއްވަން ދަސްކުރައްވައި، ސިޔާސީ މައިދާނުގައި ވަރުގަދަ ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިހުންނަވާފައެވެ.

35 އަހަރުގެ ދިގު ވެރިކަން
1989 ވަނަ އަހަރު އީރާނުގެ ފުރަތަމަ ރޫހާނީ ލީޑަރު އާޔަތުﷲ ޚުމޭނީ އަވަހާރަވުމުން، އެ މަގާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތީ ޚާމަނާއީއެވެ. 35 އަހަރު ވަންދެން އެމަނިކުފާނު ވަނީ އީރާނުގެ ސިޔާސީ، ދީނީ އަދި އަސްކަރީ ހުރިހާ ނިންމުންތަކެއް ނިންމަވާ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާގެ ގޮތުގައި ހުންނަވާފައެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ވެރިކަމުގައި އީރާނުން ވަނީ ހުޅަނގުގެ ގައުމުތަކާ ދެކޮޅަށް ވަރުގަދަ ސިޔާސަތުތަކެއް ގެންގުޅެފައެވެ.

އާއިލީ ދިރިއުޅުން
ޚާމަނާއީއަކީ އެމަނިކުފާނުގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަން ވަރަށް ބޮޑަށް ސިއްރުކުރައްވާ ބޭފުޅެކެވެ. އަވަހާރަވިއިރު އަނބިކަނބަލުން މަންސޫރާ އާއި 6 ދަރިކަލުން ދުނިޔޭގައި އެބަތިއްބެވިއެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ބައެއް ގާތް ތިމާގެ މީހުން ގައުމުން ބޭރުގައި (ޚާއްޞަކޮށް ޕެރިހުގައި) ދިރިއުޅޭ ކަމުގެ ރިޕޯޓްތައް ލިބުނު ނަމަވެސް، އެމަނިކުފާނުގެ އަނބިދަރިން އަބަދުވެސް ދިރިއުޅުއްވަނީ އީރާނުގައެވެ.

އަވަހާރަވުމަށްފަހު އީރާނުގެ ހާލަތު
މި ހަމަލާއަށްފަހު ތެހެރާނުގެ މަގުތަކުގައި މީހުން ދަނީ އެމަނިކުފާނުގެ މަރަށް ހިތާމަފާޅުކުރަމުންނެވެ. އަނެއްކޮޅުން، ގަތަރުގެ ދޯހާ ފަދަ ސަރަހައްދުތަކަށްވެސް އީރާނުން ހަމަލާތަކެއް ދީފައިވާ ކަމުގެ ރިޕޯޓްތައް ވަނީ ލިބިފައެވެ. ޚާމަނާއީގެ ވަކިވުމަކީ އީރާނުގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ލޮޅުމެކެވެ. އެމެރިކާ އާއި އިޒްރޭލުން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި، މިއީ އީރާނުގެ ނުފޫޒު ދުނިޔޭގައި ކުޑަކުރުމަށް ލިބުނު ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ.

އާޔަތުﷲ އަލީ ޚާމަނާއީ އަވަހާރަވުމަކީ މުޅި މެދުއިރުމަތީގެ ސިޔާސީ މަސްރަހު ބަދަލުވެގެންދާނެ ކަމެއް ކަމަށް މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ކަނާތްޕުޅު ފޮރުއްވައިގެން ހުންނެވި ހުންނެވުމަކީ، އަބަދުވެސް އެމަނިކުފާނުގެ ސާބިތުކަމާއި ދުޝްމަނުންނަށް ދެއްވި ރައްދެއްގެ ގޮތުގައި ތާރީޚުގައި ލިޔެވިގެންދާނެއެވެ.