މިސްކިތުގެ ފުރަތަމަ ސަފުގައި ކުޑަކުދިން: އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން؟
ކުޑަކުދިންނަކީ މާދަމާގެ މުސްތަޤުބަލެވެ. އެކުދިންގެ ހިތްތަކުގައި ނަމާދަށާއި މިސްކިތަށް ލޯބި ޖެއްސުމަކީ ކޮންމެ މައިންބަފައިއްގެވެސް އަދި މުޅި މުޖުތަމަޢުގެވެސް ޒިންމާއެކެވެ. ނަމަވެސް، މިސްކިތަށް ކުޑަކުދިން ގެންދިއުމާއި، ޚާއްޞަކޮށް ފުރަތަމަ ސަފުގައި އެކުދިން ބޭތިއްބުމާމެދު މުޖުތަމަޢުގައި ތަފާތު ޚިޔާލުތައް ގެންގުޅެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ފުރަތަމަ ސަފުން ކުދިން ފަހަތަށް ޖެއްސުމުގެ ސަބަބުން އެކުދިންގެ ހިތުގައި މިސްކިތާމެދު ނުތަނަވަސްކަން އުފެދޭ ތަންވެސް ފެނެއެވެ. ވީމާ، މިކަމުގައި ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގެ އަލީގައި އޮތް ގޮތް ބަލާލަމާ ހިނގާށެވެ.
ފުރަތަމަ ސަފުގެ މާތްކަން
ނަމާދުގެ ފުރަތަމަ ސަފަކީ ވަރަށް މަތިވެރި ދަރަޖައެއް ދެވިގެންވާ ތަނެކެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ.
“لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي النِّدَاءِ وَالصَّفِّ الأَوَّلِ ثُمَّ لَمْ يَجِدُوا إِلاَّ أَنْ يَسْتَهِمُوا عَلَيْهِ لاَسْتَهَمُوا” (رواه البخاري)މާނައީ: “ބަންގި ގޮވުމުގައާއި ފުރަތަމަ ސަފުގައިވާ ދަރުމައާއި ޘަވާބު މީސްތަކުންނަށް އެނގޭނަމަ، ދެން އެކަން ކުރުމަށްޓަކައި ގުރުއަތު ލައިގެން ނޫނީ އެ ފުރުސަތު ނުލިބޭނެނަމަ، އެމީހުން ގުރުއަތުވެސް ލީހެވެ.”
މި ޙަދީޘުން އެނގެނީ ފުރަތަމަ ސަފުގެ މާތްކަމަކީ ހަމައެކަނި ބޮޑެތި މީހުންނަށް ޚާއްޞަ އެއްޗެއް ނޫންކަމާއި، އެކަމަށް ވާދަކުރުމުގެ ފުރުސަތު އެންމެންނަށްވެސް އޮތްކަމެވެ.
ފުރަތަމަ އަންނަ މީހާއަށް ފުރަތަމަ ސަފު
އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ ޢާންމު ޤަވާޢިދަކީ، ހުއްދަވެގެންވާ ކަމެއްގައި އެންމެ ފުރަތަމަ އެކަމެއް ކުރަން އަންނަ މީހަކަށް އެކަމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވުމެވެ. މިސްކިތަށް ފުރަތަމަ އަންނަ މީހާއަށް، އެއީ ކުޑަކުއްޖެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، ފުރަތަމަ ސަފުން ޖާގަ ލިބިއްޖެނަމަ އެތަނުގައި ހުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ.
އިބްނު ޢުމަރު (ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު) ގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވާ ޙަދީޘެއްގައި ވެއެވެ.
“نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقِيمَ الرَّجُلُ الرَّجُلَ مِنْ مَقْعَدِهِ وَيَجْلِسَ فِيهِ” (رواه البخاري ومسلم)މާނައީ: “މީހަކު އިށީނދެ އިން ތަނަކުން އެމީހާ ނަގައި، އެތަނުގައި (އެހެން މީހަކު) އިށީނދެގަތުން ނަބިއްޔާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ނަހީކުރެއްވިއެވެ.”
މި ޙަދީޘްގެ އަލީގައި ގިނަ ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވަނީ، ތަމްޔީޒުވެފައިވާ (ރަނގަޅާއި ނުބައި ވަކިކުރަން އެނގޭ، ނަމާދުގެ އަދަބުތައް ދަންނަ) ކުޑަކުއްޖަކު ފުރަތަމަ ސަފަށް އަރައިފިނަމަ، އެކުއްޖާ އެތަނުން ފަހަތަށް ޖެއްސުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އެއީ އެކުއްޖާގެ ހިތުގައި އިސްލާމްދީނަށާއި މިސްކިތަށް ނަފްރަތު އުފެދި، އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ކުޑަވެދާނެ ކަމެކެވެ.
ނަބަވީ އިރުޝާދާއި ކުޑަކުދިންނަށް އޯގާތެރިވުން
ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ވަނީ ނަމާދުގައި ކުޑަކުދިންނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ލުއިދެއްވައި އޯގާތެރިވެ ވަޑައިގެންފައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ނަމާދުކުރައްވާއިރު ކާފަދަރިކަލުން ޙަސަންގެފާނު ނުވަތަ ޙުސައިންގެފާނު ބުރަކަށިފުޅަށް އަރާވަޑައިގަތުމުން، އެކުދިން ފައިބަންދެން ސަޖިދަ ދިގުކުރައްވައެވެ. އަދި އުމާމާ ބިންތި ޒައިނަބް އުރާލައްވައިގެން މީސްތަކުންނަށް އިމާމުވެ ނަމާދު ކުރެއްވިކަންވެސް ޞަޙީޙު ޙަދީޘްތަކުން ސާބިތުވެއެވެ.
މިއިން ދޭހަވަނީ ކުޑަކުދިން އިމާމާގެ ކައިރީގައި ނުވަތަ ސަފުތަކުގެ ކުރީގައި ތިބުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫންކަމެވެ.
“ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ފަހަތުގައި ބުއްދިވެރިން ތިބޭހުށިކަމެވެ” – މި ޙަދީޘްގެ މުރާދަކީ ކޮބާ؟
ބައެއް މީހުން ކުޑަކުދިން ފުރަތަމަ ސަފުން ފަހަތަށް ޖައްސަން ދައްކާ ޙުއްޖަތަކީ އަންނަނިވި ޙަދީޘެވެ.
“لِيَلِنِي مِنْكُمْ أُولُو الأَحْلاَمِ وَالنُّهَى” (رواه مسلم)މާނައީ: “ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ފަހަތުގައި (ނަމާދުގައި) ތިބޭހުށިކަމެވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ބުއްދިވެރިންނާއި ވިސްނުންތޫނު މީހުންނެވެ.”
މި ޙަދީޘްގެ މުރާދަކީ އިމާމާގެ ސީދާ ފަހަތުގައި (މެދުގައި) ތިބެންވާނީ ނަމާދުގެ ޙުކުމްތައް ރަނގަޅަށް ދަންނަ ބޮޑެތި މީހުން ކަމެވެ. ސަބަބަކީ އިމާމާ ކުށެއް ކޮށްފިނަމަ ހަނދާންކޮށްދިނުމަށާއި، އިމާމާއަށް ނަމާދު ފުރިހަމަ ނުކުރެވޭ ޙާލަތެއް އަތުވެއްޖެނަމަ ނަމާދު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށްޓަކައެވެ. މީގެ މާނައަކީ މުޅި ފުރަތަމަ ސަފުން ކުޑަކުދިން ބޭރުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އިމާމާގެ ސީދާ ފަހަތް ފިޔަވައި، ފުރަތަމަ ސަފުގެ ކަނާތްފަރާތާއި ވާތްފަރާތުގައި ކުދިން ތިބުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ.
ބެލެނިވެރިންގެ ކައިރީގައި ތިބުމުގެ މުހިންމުކަން
ޒަމާނީ ގިނަ ޢިލްމުވެރިން (މިސާލަކަށް ޝައިޚް އިބްނު ޢުޘައިމީން ފަދަ ބޭފުޅުން) ލަފާދެއްވަނީ، ކުޑަކުދިން ވަކިން ފަހަތު ސަފުގައި އެކަނި ބައިތިއްބުމުގެ ބަދަލުގައި، އެކުދިންގެ ބައްޕަ ނުވަތަ ބެލެނިވެރިޔާގެ ކައިރީގައި (އެއީ ފުރަތަމަ ސަފުގައި ކަމަށް ވިޔަސް) ބެހެއްޓުން މާ ރަނގަޅު ކަމަށެވެ.
ސަބަބުތައް:
- އަދަބުވެރިކަން ދެމެހެއްޓުން: ކުޑަކުދިން އެކުގައި ފަހަތު ސަފުގައި ތިބޭނަމަ، ސަމާސާކޮށް ވާހަކަދައްކައި، ނަމާދުކުރާ އެހެން މީހުންނަށް އުނދަގޫވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ.
- ނަމާދު ދަސްކޮށްދިނުން: ބެލެނިވެރިޔާގެ ކައިރީގައި ހުރުމުން ކުއްޖާއަށް ނަމާދުކުރާގޮތް ގާތުން ފެނި، އަދަބުވެރިކަމާއެކު ނަމާދުކުރަން ދަސްވެއެވެ.
- ހިތްވަރު ދިނުން: ކުރީ ސަފުން ޖާގަ ލިބުމަކީ ކުއްޖާއަށް ލިބޭ އުފަލެކެވެ. އަދި މިސްކިތަށް އަވަހަށް އައުމަށް ލިބޭ ހިތްވަރެކެވެ.
ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ތަމްޔީޒުވެފައިވާ ކުޑަކުއްޖަކު ފުރަތަމަ ސަފަށް އަރައިފިނަމަ އެކުއްޖާ ފަހަތަށް ފޮނުވާލުމަކީ ސުންނަތާ ޚިލާފު އަދި އެކުދިންގެ ނަފްސިއްޔާތަށް އަސަރުކުރާނެ ކަމެކެވެ. އިސްލާމްދީނަކީ އޯގާތެރިކަމުގެ ދީނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ޖެހޭނީ ކުދިންނަށް މިސްކިތުގެ އަދަބުތައް ދަސްކޮށްދީ، ބެލެނިވެރިންގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ސަފުތަކުގައި ބައިތިއްބައިގެން، މިސްކިތަށް ލޯބިކުރާ ޖީލެއް ބިނާކުރާށެވެ.
